سلامت نیوز: در حالی كه مدت زیادی از كلید خوردن طرح پرداخت مبتنیبر عملكرد در بیمارستانهای كشور نمیگذرد، اعتراضات به این طرح شروع شده و رو به فزونی گذاشته است. كاركنان بیمارستانها، رییس انجمن پرستاری ایران و چند نفر از مدیران بیمارستانهای دولتی تهران و شهرستانها به «تعادل» از كاستیها و بیعدالتیهای این طرح گفتند.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه تعادل، معاون درمان وزارت بهداشت چند روز پیش در تشریح مزایای طرح پرداخت مبتنیبر عملكرد برای كاركنان بیمارستانها گفت: با اجرای فاز اول این طرح تعادل در پرداخت بین ردههای مختلف كاركنان و مدیران شاغل در بیمارستانهای وزارت بهداشت برقرار میشود.
محمد آقاجانی در این باره گفته بود: با اجرای این طرح همه كاركنان بیمارستانی اعم از گروههای پرستاری و پشتیبانی و همه كادر پرستاری، شامل پرستاران، بهیاران، كمك بهیاران و تكنسینهای اتاق عمل و بیهوشی و همچنین كارشناسان شاغل در بخشهای پاراكلینیك و كاركنان پشتیبانی و خدماتی از مزایای طرح بهرهمند میشوند.
دبیر ستاد كشوری برنامه تحول نظام سلامت ادامه داد: از ویژگیهای دیگر این طرح، شمول همه كاركنان با هر نوع رابطه استخدامی (رسمی، پیمانی، طرحی، قراردادی و شركتی) است. این در حالی است كه تا قبل از اجرای این طرح فقط گروهی از كاركنان مشمول دریافت كارانه میشدند و عدهیی از آن محروم بودند.
وی با اشاره به اینكه برای نخستینبار سختی مراقبت از بیمار در هر یك از بخشها مورد توجه قرار گرفته است، گفت: از ویژگیهای ممتاز این طرح لحاظشدن سختی مراقبت در پرداختی كاركنان است، به گونهیی كه در بخشهایی از بیمارستان مانند بخش اورژانس یا ICU كه مراقبتهای دشوار و پیچیده از بیماران انجام میشود، دریافتی كاركنان به همان نسبت بالاتر است.
طرح پرداخت مبتنیبر عملكرد كه پیش از این در چند بیمارستان اجرایی شده بود، به زودی 400 بیمارستان دولتی و دانشگاهی كشور را شامل میشود. این خبری بود كه صبح یكشنبه، از قول مدیركل دفتر ارزیابی فناوری، تدوین استاندارد و تعرفه سلامت وزارت بهداشت بازگو شد. به گزارش ایسنا، بعد از جلسه كارگروه مشترك نظام پرداخت مبتنیبر عملكرد 3دانشگاه علوم پزشكی مستقر در تهران كه با حضور وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشكی، قائممقام و معاون كل این وزارتخانه و معاونان درمان و پرستاری و روسا و معاونان 3دانشگاه علوم پزشكی تهران، شهید بهشتی و ایران برگزار شد، علیرضا اولیاییمنش از اجرایی شدن طرح پرداخت مبتنیبر عملكرد گفت و اعلام كرد كه طی چند روز آینده تصمیمات یكسان و مشتركی در 3دانشگاه علوم پزشكی مستقر در سطح تهران اخذ خواهد شد.
اما هنوز جوهر امضای صورتجلسه این جلسه خشك نشده بود كه فریاد اعتراض كاركنان بیمارستانها به این طرح شروع شد. پرستاران كه در خط مقدم این اعتراضات قرار گرفتهاند، با ناعادلانه خواندن پرداخت مبتنیبر درآمد، خواهان دریافتی بیشتر هستند و برای تحقق این درخواست، دست به اعتراض زدهاند. به گزارش ایلنا، اعتراضات پرستاران وقتی شروع شد كه وزارت بهداشت، اقدام به پرداخت مابهالتفاوت كارانه مبتنیبر عملكرد 6ماهه دوم سال93 به پرسنل بیمارستانها كرد. در حالی كه این مابهالتفاوت برای پزشكان ارقامی میلیونی بوده است، فیش پرداختی پرستاران اعداد جالبی را نشان میدهد، بازهیی از یكریال تا 100هزار تومان. این اختلاف میلیونی، باعث شد كه بحث كهنه تبعیض میان پرستاران و پزشكان دوباره تازه شود.
توزیع ناعادلانه منابع محدود
«تعادل» برای پرسوجو درباره مطالبات پرستاران، سراغ رییس انجمن پرستاری ایران رفت. منابع بیمارستانها برای پرداخت به كاركنانشان محدود است و به همین علت پرداختها باید عادلانه باشد. ابوالفضل جاریانی با اشاره به این موضوع،گفت كه سالیان سال است از منابع موجود برای پرداخت كارانه، 75درصد به پزشكان و مابقی به سایر كاركنان بیمارستان تعلق میگیرد. این در حالی است كه پرستاران نیز مانند پزشكان، تاثیر مستقیم بر سلامت جامعه دارند و كارشان به همان اندازه اثرگذار است.
طرح پرداخت مبتنیبر عملكرد، طرحی است كه بنا دارد به جای كمیت كار، كیفیت آن را مبنای پرداخت به كاركنان قرار دهد و كیفیت خدمات آنها را در دریافتیشان دخیل كند. براساس این طرح، باید شاخصهایی برای سنجش عملكرد كاركنان بیمارستانها تعیین شده و پرداختها براساس این شاخصها باشد اما جاریانی معتقد است كه ایرادات فراوانی در انتخاب این شاخصها وجود دارد. به عنوان مثال او به ضرایب غیرمنطقی تعیین شده برای شغلهای مختلف داخل بیمارستان اشاره میكند. ضرایبی كه با میزان تحصیل و تخصص افراد همخوانی ندارد. البته این تمام ماجرا نیست، رییس انجمن پرستاری میگوید كه پررنگترین شاخص برای سنجش عملكرد افراد، میزان درآمد بخشی است كه در آن كار میكنند. این شاخص موجب میشود كه به عنوان مثال، كاركنان اورژانس باوجود اهمیت و دشواری فوقالعاده كارشان، به خاطر درآمد پایینتر بخش، دریافتی كمتری داشته باشند.
البته رییس یكی از بیمارستانهای مهم تهران، در گفتوگو با «تعادل» این موضوع را تكذیب كرد و گفت كه اضافه پرداخت بر مبنای افزایش درآمد هر بخش انجام میشود، نه درآمد اولیه آن بخش. نادر توكلی رییس بیمارستان حضرت رسول به «تعادل» گفت كه درآمد اولیه هربخش، تاثیری بر میزان دریافتی كاركنان آن بخش ندارد، بلكه به هر فرد به میزان تاثیری كه در افزایش درآمد آن بخش داشته باشد، اضافه پرداخت تعلق خواهد گرفت.
توكلی، باتوجه به این موضوع، اعتراض پرستاران را غیرمنطقی میداند.
سقف دستمزد عملكرد طرح را عكس میكند
هرچند نوك پیكان اعتراضات به سوی درآمد پزشكان است، اما گویا پزشكان نیز چندان راضی نیستند. رییس بیمارستان حضرت رسول میگوید كه وقتی قرار است، پرداختهای این طرح جایگزین اضافهكاری شود، سقف پرداخت برای پزشكان، باعث میشود كه طرح پرداخت مبتنی بر عملكرد، اثر عكس بر درآمد پزشكان پركار بگذارد. در واقع، گرچه بر مبنای این طرح، درآمد پزشكان افزایش مییابد. اما به خاطر وجود سقف دستمزد، آن دسته از پزشكان كه سابقا به خاطر كار بیشتر، اضافهكاری میگرفتند، دریافتی كمتری خواهند داشت. این درحالی است كه درآمد پزشكان كمكار بیشتر شده و این مساله باعث میشود پزشكان رغبتی به كار زیاد نداشته باشند. رییس بیمارستان اشرفی اصفهانی هم با توكلی هم عقیده است. ابوالقاسم افخمی اردكانی میگوید كه گرچه طرح، در كل طرح خوبیست، اما ایراداتی دارد و سقف دستمزد پزشكان ازجمله این ایرادات است.
به گفته او، برخی قوانین بهطور عجولانه به طرح اضافه شدند، ازجمله سقف دستمزد پزشكان. این مساله باعث میشود كه انگیزه پزشكان كم شده و دیگر به اندازه سابق كار نكنند.
برخی از پزشكان معتقدند كه اجرای این طرح، سبب كاهش دریافتی آنها و درنتیجه كوچشان به بیمارستانهای خصوصی خواهد شد. اما افخمیاردكانی قویا این موضوع را رد میكند و میگوید حتی باوجود سقف دستمزد، درآمد پزشكان در این طرح مناسب است. او معتقد است كه پزشكان زیادی منتظر جایگاه كاری در بیمارستانهای دولتی هستند. بنابراین هركس كه میخواهد باوجود این پرداختها برود، برود.
انگیزه كم كاركنان و شكست طرح
رییس بیمارستان اشرفی اصفهانی، حمله سختی به پرستاران معترض میكند. به گفته افخمی اردكانی، آن دسته از پرستاران كه به طرح پرداخت مبتنی بر عملكرد اعتراض دارند، كسانی هستند كه سابقا عملكرد مناسبی نداشتند و به اندازه كافی كار نمیكردند. درنتیجه با اجرای طرح، دستمزدشان كاهش خواهد یافت.
اردكانی درنهایت تاثیر این طرح را برخدمات بیمارستانی مثبت میداند و معتقد است كه در صورت رفع ایرادات، طرح، طرح خوبی خواهد بود.
اما مدیر بیمارستان خاتمالانبیا شهر میانه چندان با این گفتهها موافق نیست. ایرج رمضانی گفت كه تمام كاركنان بیمارستان به غیر از پزشكان به این طرح معترضند. رمضانی معتقد است كه اعتراض كاركنان، باعث كاهش انگیزه آنها برای كاركردن میشود و این مساله كیفیت خدمات بیمارستانی را كاهش خواهد داد. به گفته مدیر این بیمارستان، افزایش دستمزدها بعد از اجرای این طرح بهشدت ناعادلانه است و افزایش حقوق پزشكان، بسیار بیشتر از افزایش درآمد سایر كاركنان بیمارستان خواهد بود.
شاخصهای سنجش عملكرد در این طرح تا حدودی مبهم هستند. میزان ساعات كاركرد، كار خارج از ساعات اداری، امتیاز و سختی بخش، تخصص، درآمد بخش و امتیازی كه مدیر به كارمندش میدهد ازجمله شاخصهای سنجش عملكرد در این طرح شمرده میشوند. در این میان، سنجش عملكرد پرستاران با ایرادات بیشتری روبهروست. ایراداتی كه به گفته رییس انجمن پرستاری ایران، از موضوعات اعتراض این قشر است.
ابولفضل جاریانی میگوید كه طبق قانون تعرفهگذاری خدمات پرستاری مصوب سال86، نحوه پرداخت به پرستاران مشخص شده است و از آنجا كه این قانون، قانون است، بر طرح تقدم دارد. به عقیده او، اجرای این قانون میتواند ایرادات موجود در طرح پرداخت بر عملكرد را برطرف كند. ایراداتی همچون عدم توجه به تحصیل و تخصص و سابقه كار در تعیین میزان دستمزد پرستاران.
پزشكان عمومی در جبهه پرستاران
آیا تنها شاكی این طرح پرستاران هستند؟ اینطور به نظر نمیرسد. رییس پیشین یكی از بیمارستانهای اطراف تهران گفت كه از آنجا كه پزشكان عمومی در این طرح دیده نشدهاند، طرح به هیچوجه نمیتواند اثر مثبتی بر سلامت جامعه بگذارد. پزشكان عمومی، 85درصد جامعه پزشكی كشور را تشكیل میدهند، اما آنطور كه این رییس سابق بیمارستان میگوید، هیچ سهمی از افزایش پرداختها در طرح پرداخت مبتنی بر عملكرد ندارند. او میگوید كه این طرح هم مانند بسیاری دیگر از طرحهای مطرح در نظام سلامت، مختص پزشكان متخصص و جراحان است و در آن ضریب k آنان حتی تا 4برابر هم افزایش مییابد. اما پزشكان عمومی همان سهمی را دارند كه سابقا داشتند.
گرچه رییس بیمارستان اشرفی اصفهانی، علیه این گفته هم موضع میگیرد و میگوید كه پزشكان عمومی از آنجا كه حق بستری كردن ندارند، اساسا نقشی هم در بیمارستانها ندارند و بیمارستان، مختص پزشكان متخصص و جراحان است.
طرح پرداخت مبتنی بر عملكرد كه از مهر پارسال شروع شده و درچند روز اخیر گسترش یافته است، بنا دارد كه كیفیت خدمات پزشكی را افزایش داده و رضایت بیشتر بیماران را موجب شود. اما آنطور كه پیداست، پیش از آنكه بخواهد تاثیر مثبتی بر نظام سلامت بگذارد، اعتراض فراوان كاركنان بیمارستانها را موجب شده است. ابهامات ذاتی این طرح در كنار توزیع ناعادلانه منابع باعث شده بسیاری از فعالان عرصه سلامت از آن شكایت داشته باشند و این شكایت، حتی به تجمعات اعتراضآمیز نیز منجر شده است. كاركنان بیمارستانها درخواستهای فرآوانی دارند، درخواستهایی مانند دستمزدهای عادلانه و بهبود شرایط كار. آنچه مسلم است، این است كه به تحقق نرسیدن این خواستهها میتواند به كاهش انگیزه این كاركنان برای كار در بیمارستانها منجر شود. اما مشخص نیست طرحی كه قرار است رضایت بیماران را بیشتر از پیش به دست آورد، چگونه میتواند باوجود نارضایتی گسترده كاركنان موفق باشد.
در حالی كه مدت زیادی از كلید خوردن طرح پرداخت مبتنیبر عملكرد در بیمارستانهای كشور نمیگذرد، اعتراضات به این طرح شروع شده و رو به فزونی گذاشته است. كاركنان بیمارستانها، رییس انجمن پرستاری ایران و چند نفر از مدیران بیمارستانهای دولتی تهران و شهرستانها به «تعادل» از كاستیها و بیعدالتیهای این طرح گفتند.

نظر شما